As Festas do Carme de 1923

Nas publicacións da época consérvase cumprida información das festas do Carme de Arzúa do ano 1923.

O programa

No xornal coruñés “El Ideal Gallego”, o día 14 de xullo de 1923 apareceu unha nova con este texto:

ARZÚA, Solemnes festejos

Durante los días 15, 16 y 17 de este mes se celebrarán en la villa de Arzúa solemnes festejos en honor de la Virgen del Carmen, con arreglo al siguiente programa:

Día 15 – A las siete de la mañana, disparo de 21 bombas de palenque, y a las siete y media la afinada banda de la villa recorrerá las calles tocando escogidas dianas y alboradas.

A las ocho, misa de comunión.

A las ocho y media, hará su entrada en la villa la brillante Banda municipal de Santiago de Compostela, ejecutando seguidamente alegres dianas.

A las diez, conducción de la imagen a la iglesia parroquial.

A las once, misa solemne.

De doce a dos, paseo en la plaza Principal, amenizado por las citadas bandas municipal de Santiago y la de la villa.

A las cinco, divertidas cucañas.

A las seis, gran paseo en la referida plaza.

A las diez, espléndida iluminación a la veneciana, en la que figurarán diversidad de farolillos, durante la cual se quemarán variadas ruedas de fuego de figuras sorprendentes, fuego de artificio y elevación de globos caprichosos.

En los intermedios habrá proyección de películas cinematográficas al aire libre, amenizada por afinados organillos.

Día 16 – A las siete de la mañana, disparo de 36 bombas.

A las ocho, las citadas bandas tocarán nuevas y escogidas dianas.

A las once, gran festividad religiosa, en la que ocupará la sagrada cátedra un muy elocuente orador sagrado. Seguidamente se organizará la solemne procesión, que recorrerá las calles de costumbre.

De una a dos, conciertos musicales.

A las cinco, divertidas y originales cucañas en la plaza de Alfonso XII.

A las seis, sorteo de tres magníficos objetos, los cuales podrán recoger en el acto los agraciados.

A las siete, concurso de bailes regionales.

De siete y media a nueve, gran paseo amenizado por varias bandas.

A las diez, dará comienzo una sorprendente iluminación y se exhibirán nuevas películas cinematográficas, quemándose a la vez una hermosa variedad de fuego y elevándose multitud de globos.

También concurrirá el coro “Queixumes d’os Pinos”, de la Coruña.

Non pasara nin un mes do día no que este coro viña de ser presentado ao publico, o 22 de xuño do mesmo ano no teatro Rosalía de Castro.

A comisión

Tamén o xornal “El Ideal Gallego”, o día 19 de xullo de 1923 publicou:

De Arzúa.

Con gran brillantez se han celebrado las fiestas del Carmen los días 15, 16 y 17.

El día 16 estuvo en esta villa el coro coruñés “Queixumes d’os Pinos”, siendo muy aplaudido.

Son unánimes los elogios que se tributan a la comisión de festejos, compuesta por los señores don José Brandariz, don Ricardo Costoya, don Federico Nogueira, don Manuel Villar, don Jesús Rodríguez y don Rafael Salgado.

As fotografías

Na revista “Vida Gallega”, no seu número 231, publicado o 23 de agosto de 1923, publicáronse tres fotografías.

A primeira leva o pé de foto “SANTIAGO – La banda municipal, cuyos profesores se indisciplinaron contra el director, con gran escándalo y protesta del público de aquella población. Esta banda acaba de amenizar, con el mayor éxito, las importantes fiestas de Arzúa“. Na fotografía, o primeiro pola esquerda é Federico Nogueira, o terceiro pola esquerda é Jesús Rodríguez Sexto e o segundo pola dereita (o sacerdote) é José Brandariz.

A segunda fotografía retrata a comisión de festas co coro histórico coruñés “Queixumes dos Pinos”, co seguinte pé de foto: “Arzúa – El aplaudido coro coruñés «Queixumes dos pinos» con la comisión de festejos que tan brillantemente supo realizarlos“. Na fotografía, abaixo, sentados no chan, o primeiro pola esquerda é Federico Nogueira, o segundo, con bigote, Ricardo Costoya e o cuarto Jesús Rodríguez Sexto.

A terceira imaxe que publicou nesa ocasión “Vida Gallega”, co pé de foto “Arzúa – «Queixumes dos pinos» en el Kiosco,“, recolle a actuación deste mesmo coro no desaparecido quiosco ubicado na praza da vila (daquela chamada praza de Alfonso XII).

| Artigo sobre Queixumes d’os Pinos na AC Alexandre Bóveda, publicado no nº 252 de Sermos Galiza

Un partido de fútbol Arzúa – Melide con duas crónicas

Con motivo das festas do Carme do ano 1925, na tarde do 16 de xullo enfrentaronse en Arzúa os equipos “Fortuna Arzuano” e o “Athletic Mellidense”. O curioso e que o xornal El Ideal Gallego publicou duas crónicas deste partido de fútbol: unha o día 21 e outra o día 23. Na primeira infórmase de que o resultado foi 1-2 e que o Fortuna xogaba co equipo resesrva. Na segunda (enviada desde Melide) dise que gañou o equipo de Melide 1-3 e que o equipo arzuán estaba reforzado con elementos de Santiago e Vigo.

Vexamos a primeira crónica:

EN ARZÚA

ARZÚA, 20

En la tarde del 16, contendieron el “Athletic Melidense” y el rerserva del “Fortuna Arzuano”, obteniendo la victoria el primero, por dos “oals” a uno.
La actuación del árbitro don Luís Fernández, fué muy imparcial.
Por el reserva del “Fortuna Arzuano”, se distinguieron Riobóo, Pardo, Lence, Quintela, el guardameta Varela, Portela y Paredes.

O mesmo xornal publicou estoutra nova o día 23 do mesmo mes:

DE MELLID

Con motivo de las fiestas que hubo en Arzúa, el día del Carmen, 16 de julio, se celebró en dicha villa un partido revancha entre los equipos “Fortuna Arzuano”, de Arzúa, reforzado con elementos de Santiago y Vigo, y el “Athletic Mellidense”, de Mellid, venciendo los “athléticos”, por tres goals a uno.

Arbitró don Luis Fernández Nóvoa, que estuvo imparcial.

Se distinguieron por el “Athletic” Taboada, Julio, Romero, Quintela y Quintero, que estuvo colosal, y por el “Fortuna”, Paredes, Varela, Portela, Rafael Pardo, Carmona del “Pirelli”, de Santiago, y Rioboo, del “Alfonsino.”, de la misma ciudad, que jugó horrores.

El campo del fortuna era pésimo.

Ricardo Cob, xefe de telégrafos de Arzúa represaliado no 1936

Ricardo Cob Laguardia chegou en marzo de 1928 a Arzúa, para poñerse ao frente dunha estación telegráfica que levaba tempo clausurada, tal e como recolleu o xornal “El Ideal Gallego” do 29 de marzo dese ano:

Arzúa foi o seu primeiro destino logo de aprobar as oposicións, e unha vez na vila fixo de dinamizador cultural, promovendo representacións teatrais, veladas e outras actividades. Xa unhos anos antes de chegar a Arzúa, estando en Carballo, representou o monólogo “Un cuento inmoral” (El Correo de Galicia, de 25 de marzo de 1923, páxina 7). Un exemplo da súa actividade no teatro, xa na nosa vila, atopámolo neste recorte de prensa de “La Voz de Galicia” de 24 de xaneiro de 1936.

A militancia comunista de Ricardo Cob era publicamente coñecida, así que, como represalia, as novas autoridades fascistas trasladárono a Castro Caldelas o 21 de agosto de 1936 (número 120 do Boletín Oficial de Provincia de León). Foi acusado de tratar de dificultar dende o seu posto de traballo a difusión das consignas militares e das transmisións telegráficas emitidas polos rebeldes. Logo de Castro Caldelas foi trasladado a Maceda onde finou aos 65 anos.

|Ficha de Ricardo Cob en nomes e voces

|Bibliografía consultada:
|Arzúa na memoria. Espello histórico dunha terra, de Armando F. Cascón Rodríguez, ISBN 8498120187, páxina 62
|Unha nova ollada a represión franquista en Galicia: motivación e extracción social dos represores. O caso de Arzúa, de Daniel Lanero Taboas, SEMATA, Ciencias Sociais e Humanidades, ISSN 1137-9669, 2007, vol. 19, páxina 237

Un mal cuñado

No número 605 do xornal “El Ideal Gallego: diario católico, regionalista e independiente”, que saíu a rúa o 16 de xaneiro de 1919, na sección “Anotaciones de un letrado” apareceu esta nova:

El 27 de marzo de 1917, cuando se dirigía a coger verdura a una huerta, la vecina de Arzúa Purificación Vilariño Brea, se encontró en el camino con su cuñado José Rodríguez Ayerbe, con quien estaba enemistada, el cual, sin mediar palabra, le dió un palo en la cabeza que le ocasionó  una lesión de la que tardó en curar veintiocho días.

Como autor de un delito de lesiones con la circunstancia agravante de parentesco, pidió ayer el teniente fiscal, al celebrarse el juicio, se le condenase a cuatro meses y un día de arresto mayor y al pago de 36 pesetas a la perjudicada.

El defensor, Sr. Monelos Rodríguez, interesó se le absolviese.

No número 608 do mesmo xornal, o 19 de xaneiro, publicouse a sentencia:

Arzúa: Contra José Rodríguez Ayerbe, por lesiones, condenándole a dos meses y un día de arresto menor.

Detido en Arzúa o carteirista “Torniquetas” coa súa amante

O número 883 do xornal “El Ideal gallego : diario católico, regionalista e independiente” publicou na data do 24 de decembro de 1919 esta información:

La Guardia civil detuvo hoy al conocido carterista Antonio González, alias “El Torniquete” y su amante Soledad Noya.

Ambos ingresaron en la cárcel de esta villa.

Está siendo elogiando el celo que despliega la Guardia civil, persiguiendo a esos pájaros de cuenta.

Nos xornais da época aparece mencionado en numerosas ocasións un malfeitor chamado Antonio González Díaz, que respondía ao alias de “Pitón”, era natural de Santa Icía de Trasancos (Ferrol) e que foi xulgado, entre outros delitos, por roubar o báculo do bispo de Mondoñedo en 1920. É probábel que se trate da mesma persoa.

Victoria do Peña F.C. contra o U.S. Galicia de Santiago

O número 2.592 do xornal “El Ideal Gallego: diario católico, regionalista e independiente” o 22 de xullo de 1927 publicou na sección de deportes da páxina quinta:

EN ARZUA

El domingo se celebró el anunciado partido entre el “U.S. Galicia”, de Santiago, y el “Peña F.C.”, de la localidad.

Minutos antes de comenzar, las encantadoras señoritas Pilarita Taboada y Carmiña Martínez, salieron a efectuar el saque, siendo obsequiadas por ambos capitanes con artísticos ramos de flores.

Terminó el encuentro con la victoria del “Peña F.C.”, por 2 a 1.

El numeroso público que asistió al match salió satisfechisimo. El árbitro enérgico e imparcial.

Un ferido grave nun acto electoral

Na cidade da Coruña, o venres 15 de febreiro de 1918 publicouse o número 311 do xornal “El Ideal Gallego: diario católico, regionalista e independiente” con, entre outras, esta nova en primeira páxina:

Las elecciones en Arzúa.

Un herido grave.

Comunican al Gobierno civil, desde Arzúa, que con motivo de la llegada a dicho pueblo del candidato a diputado a Cortes, marqués de Casa Pardiñas, hubo disturbios haciéndose muchos disparos de arma de fuego.

Resultaron varios individuos heridos; a uno de ellos, que lo está de gravedad, hubo que trasladarlo al Hospital de Santiago.